Η εκκλησία της Παναγίας του Άρακα βρίσκεται σε κεντρική περιοχή της οροσειράς του Τροόδους, μεταξύ των χωριών Λαγουδερά και Σαράντι. Από το 1985 περιλαμβάνεται στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Οικοδομήθηκε στη Μέση Βυζαντινή περίοδο, όπου ο μοναστικός βίος ανθούσε στην Κύπρο. Παρήκμασε τον 18ο αιώνα, ωστόσο το μοναστήρι εξακολούθησε να λειτουργεί μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Σήμερα, εκτός από την εκκλησία, σώζεται και ένα διώροφο μοναστηριακό κτίριο στη βόρεια πλευρά, το οποίο χρησιμοποιείται ως κατοικία του ιερέα. Η προέλευση του επωνύμου «του Άρακα» είναι αμφίβολη. Κατά μια εκδοχή προέρχεται από το φυτό αρακάς, ενώ σύμφωνα με μια παράδοση που διέσωσε ο Ρώσος μοναχός Μπάρσκυ, η προσωνυμία της Μονής προέρχεται από τη λέξη «ιέρακας», δηλαδή γεράκι.

Το καθολικό του μοναστηριού είναι μονόκλιτο με τρούλο. Εξωτερικά η στέγη διαμορφώνεται σε σχήμα σταυρού. Ο τρούλος καλύπτεται από ξεχωριστή στέγη, σε αντίθεση με άλλες εκκλησίες της οροσειράς του Τροόδους. Από την επιγραφή που βρίσκεται στην κάτω από την τοιχογραφία του Άγιου Κεραμιδιού, πληροφορούμαστε πως η εκκλησία διακοσμήθηκε με τοιχογραφίες με δαπάνη του Λέοντος του Αυθέντη τον Δεκέμβριο του 1192. Τον 14ο αιώνα ο ζωγράφος Λεόντιος ζωγράφισε τη Θεοτόκο στο τυφλό τόξο πάνω από τη βόρεια είσοδο του ναού και την εξωτερική πλευρά του αρχικού δυτικού τοίχου. Τον 17ο αιώνα ζωγραφίστηκαν διάφοροι άγιοι στην εξωτερική πλευρά του βόρειου τοίχου.

Οι πιο διάσημες εικόνες της εκκλησίας θεωρούνται αυτές του Χριστού και της Θεοτόκου Αρακιώτισσας, οι οποίες έχουν αποδοθεί στον Θεόδωρο Αψευδή και χρονολογούνται στο τέλος του 12ου αιώνα.